بازی صرفاً یک سرگرمی ساده نیست؛ بلکه یکی از مهمترین ابزارهای رشد کودک در ابعاد جسمی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی است. کودکان علاوه بر تغذیه مناسب و خواب کافی، برای رسیدن به رشد بهینه به فرصت کافی برای بازی نیاز دارند.
رشد جسمی و ذهنی
بازیهای پرتحرک نقش مستقیمی در تقویت رشد جسمی کودک دارند و از محدود کردن آنها باید پرهیز کرد، چون این محدودیت هم رشد فکری و هم رشد جسمی کودک را مختل میکند. از سوی دیگر، بازی با اسباببازی از دوران نوزادی تا حدود سهسالگی به کودک کمک میکند توانمندیهای ذهنی متنوعی را بهکار بگیرد و در رشد ضریب هوشی او مؤثر است.
رشد زبان و شناخت
در جریان بازی، کودکان مفاهیمی مانند شکلها، رنگها، اندازهگیری، شمارش و حروف را میآموزند. این فرایند به تقویت مهارتهای شنیداری و گفتاری و بهبود درک کودک از کلمات کمک میکند.
رشد اجتماعی و عاطفی
بازیهای گروهی فرصتی برای یادگیری رفتارهای اجتماعی مطلوب مانند کمک به دیگران، مشارکت و همکاری فراهم میکند. کودکان در بازی گروهی میآموزند به همبازیهای خود گوش دهند، برای رسیدن به هدف مشترک همکاری کنند و وظیفه خود را بهدرستی انجام دهند؛ روندی که به تدریج آنها را از خودمحوری دور میکند. از منظر عاطفی نیز بازی به کودک کمک میکند هیجانات درونی خود را تخلیه کند و با تجربههای منفی به شکل کارآمدتری کنار بیاید.
چرا کاهش فرصت بازی نگرانکننده است؟
پژوهشها نشان میدهند کودکانی که فرصت کافی برای بازی ندارند، بیشتر در معرض آسیبهای اجتماعی و عاطفی قرار میگیرند. به همین دلیل توصیه میشود والدین بهجای محدود کردن بازی کودک، فضا و زمان کافی برای انواع بازیهای فردی و گروهی او فراهم کنند.
جمعبندی
بازی، فعالیتی هدفمند و چندوجهی است که همزمان به رشد جسمی، شناختی، زبانی، اجتماعی و عاطفی کودک کمک میکند. فراهمکردن فرصت کافی برای بازی، بهویژه در سالهای ابتدایی زندگی، سرمایهگذاری مستقیمی در آیندهی رشد کودک است.
منابع:
- نقش بازی در رشد کودک، کلینیک روانپویشی آگاه
- اهمیت بازی در رشد کودکان، بیتوته
- نقش بازی در رشد کودکان، کارا فکر